Швидкий
потяг зі столиці до Дніпра колихав пасажирів і відстукував кілометри шляху.
Серед тих пасажирів колихався по життю і я. За вікном краєвиди Черкащини —
лани, села, ліси, знову лани, річки… Думки змінювалися, як краєвиди, і плавно
переходили у сон…
Я
вже не в потязі, а серед бахмутських степів, на Кодемі. Знову війна. Я на горі,
де ще недавно командував опорником. Село, долина річки, попереду лани між
лініями оборони. Там за ланами й селами видніють терикони… За майже дев’ять
місяців я вивчив усе.
Прифронтове
село. У нім — люди. Вони шукали спокій, а знайшли війну. В садках хати. В їхніх
вікнах, що наглухо роз’єднують світи, ікони — останній захист від біди. Тут
світло гасне з першими зірками, в надії заховатися від війни.
У
цих краях ніколи не було української влади. Вона і в Україні такою була
неповністю, а тут — тим паче. Любити Батьківщину і продавати її — це різні
речі. Схиляючись до другого, місцева влада вічно існувала. Тут люди уявляли
майбутнє як минуле і чекали на нього. Воно все не приходило, і врешті-решт
прийшло. Прийшло війною. І дехто, хто її чекав, знайшов тут вічний спокій.
Навівши горе на тих, хто не хотів біди. Ніщо так не змушує задуматися, як
протилежний результат очікувань.
Земля
між лініями оборони. А між тими лініями — фермерські поля. Їх не забрати й не
піти від них. Отож орють, сіють, косять між танків і гармат. Переді мною
підірвані й підбиті дизелі в полі. Усі на косовиці. Посеред поля,
напівпокошеного, напівзгорілого. Десь чути канонаду, але не видно вибухів. За
полем полум’я: горить промзона і суха трава на випасах…
“Залізнична
станція Шевченкове, зупинка…” — голос із репродуктора прогнав сон. Біля мене
сидів хлопчик з ноутбуком на колінах і грав у гру. Він вів свій танк полями
серед підбитої техніки в село, що виднілося на моніторі. Перенапружений увагою
у грі, чи то звільняв село, чи то захоплював його, стріляючи без упину…
Я
йшов своїм вагоном і сусіднім до буфета. Хтось із пасажирів спав, хтось щось
читав, хтось поринав у дискусії з сусідом. А хтось, і дуже їх немало, дивився
фільми про війну, насильство чи грав в ігри на ті ж теми. В суспільстві норму
пише більшість.
Швидкий
потяг зі столиці до Дніпра колихав пасажирів і відстукував кілометри шляху. В
кінці вагона, склавши поруч милиці, у кріслі сидів солдат. Він їхав не на
фронт, а вже додому зі шпиталю. Його війна була не в моніторі, без права на
запасне життя.
(Із записної книжки пана Бродника)
З нататніка пана Бродніка
Хуткі цягнік са
сталіцы на Дняпро гойдаў пасажыраў і адстукваў кіламетры шляху. Сярод тых
пасажыраў гойдаўся па жыцьці і я. За вакном краявіды Чаркашчыны – раўніны,
вёскі, лясы, зноў раўніны, рэчкі… Думкі зьмяняліся як краявіды і плаўна
пераходзілі ў сон…
… я ўжо не ў цягніку,
а сярод бахмуцкіх стэпаў, на Кадэмі. Зноў вайна. Я на гары, дзе яшчэ нядаўна
камандаваў апорнікам. Вёска, даліна рэчкі, уперадзе ад поля паміж ліній
абароны. Там, за палямі і вёскамі бачныя тэрыконы… За амаль што дзевяць месяцаў
я вывучыў усё.
Вёска ля фронта. У ёй
людзі. Яны шукалі спакой, а знайшлі вайну. У садках хаты. У іх вокнах, што наглуха
раз’ядноўваюць сьветы, іконы – апошняя ахова ад бяды. Тут сьвятло гасьне з
першымі зоркамі, у надзеі схавацца ад вайны.
У гэтых краях ніколі
не было ўкраінскай улады. Яна і ва Украіне такою не цалкам была, а тутака тым
болей. Любіць Бацькаўшчыну і прадаваць яе – гэта розныя рэчы. Схіляючыся да
другога, мясцовая ўлада вечна існавала. Тут людзі ўяўлялі будучыню як мінулае і
чакалі яго. Яно ўсё не прыходзіла і нарэшце прыйшло. Прыйшло вайною. І нехта,
хто яе чакаў, знайшоў тут вечны супакой. Навёўшы гора на тых, хто не хацеў
бяды. Анішто так не прымушае да роздумаў, як супрацьлеглы вынік чаканьняў.
Зямля паміж ліній
абароны. А між тых ліній фермерскія палі. Іх не забраць і ня піці з іх. Вось аруць,
сеюць ды косяць між танкаў і гармат. Перада мною ўзарваныя і падбітыя дызеля ў
полі. Усе на касавіцы. Пасярод поля, напаўпакошаным, напаўзгарэлым. Дзесьці
чуваць кананаду, але ня бачна выбухаў. За полем полымя, гарыць прамзона і сухая
трава на выганьнях…
“чыгуначная станцыя
Шаўчэнкава, прыпынак…” – голас з рэпрадуктара прагнаў сон. Каля мяне сядзеў
хлопчык з ноутбукам на каленях і гуляў. Ён вёў свой танк праз палі пасярод
падбітай тэхнікі ў вёску, што была бачная на маніторы. Перанапружаны ўвагаю ў
гульні. Ці мобыць вызваляў вёску, ці мобыць захопліваў яе, страляў без стомы…
Я ішоў праз свой
вагон і суседні да буфета. Хтосьці з пасажыраў спаў, хтосьці чытаў, хтосьці
паглыбляўся ў дыскусіі з суседам. А нехта, такіх даволі нямала, глядзелі фільмы
ра вайну, гвалт ці гралі ў гульні на такія ж тэмы. У грамадстве нормы піша
большасьць.
Хуткі цягнік са
сталіцы на Дняпро гойдаў пасажыраў і адстукваў кіламетры шляху. У канцы вагону,
са складзенымі разам мыліцамі, у крэсьле сядзеў жаўнер. Ягоная вайна была не ў
маніторы, без права на на запасное жыцьцё.
(З нататніка пана Бродніка)
(Переклав на білоруську мову Уладзімір Шипіла)
